Bauhandwerkersicherung według § 650f BGB: jak żądać zabezpieczenia

Czym jest Bauhandwerkersicherung

Wykonawca finansuje roboty z własnych środków, zanim otrzyma za nie zapłatę. Aby ograniczyć ryzyko, że zamawiający stanie się niewypłacalny, ustawa pozwala żądać zabezpieczenia roszczenia o wynagrodzenie. § 650f BGB zastąpił dawny § 648a BGB. Roszczenie obejmuje również zlecenia dodatkowe i przysługuje tak długo, jak długo część wynagrodzenia pozostaje niezapłacona.

Kto może żądać zabezpieczenia i od kogo?

Uprawniony jest wykonawca (Unternehmer) w umowie o dzieło. Obejmuje to rzemieślników, firmy budowlane i podwykonawców. Zobowiązanym jest zamawiający (Besteller), czyli ten, kto Cię zlecił.

Roszczenie jest wyłączone według § 650f ust. 6 BGB, jeśli zamawiający

1. jest osobą prawną prawa publicznego lub publicznoprawnym majątkiem odrębnym, wobec którego postępowanie upadłościowe jest niedopuszczalne, albo
2. jest konsumentem, a chodzi o umowę konsumencką o roboty budowlane (§ 650i BGB) lub umowę deweloperską (§ 650u BGB). Nie dotyczy to sytuacji, gdy przedsięwzięciem opiekuje się zarządca budowy upoważniony do dysponowania środkami finansowania.

Jak wysokie jest zabezpieczenie?

Możesz żądać zabezpieczenia wynagrodzenia uzgodnionego, także w zleceniach dodatkowych, i jeszcze niezapłaconego łącznie z należącymi do niego roszczeniami ubocznymi, które wlicza się w wysokości 10 procent zabezpieczanego roszczenia o wynagrodzenie (§ 650f ust. 1 zd. 1).

Przykład: niezapłacone jest 50 000 euro wynagrodzenia. Zabezpieczenie może opiewać na 55 000 euro (50 000 euro plus 5 000 euro roszczeń ubocznych).

Ważne:

• Potrącenie: Roszczenia zamawiającego, którymi mógłby dokonać potrącenia, nie są przy obliczeniu uwzględniane, chyba że są bezsporne lub prawomocnie stwierdzone (zd. 4).
• Odbiór niczego nie zmienia: Roszczenie nie jest wyłączone tym, że zamawiający może żądać wykonania lub odebrał dzieło (zd. 3).
• Zastrzeżenie odwołania: Zabezpieczenie jest wystarczające także wtedy, gdy udzielający go zastrzega sobie prawo odwołania swojej obietnicy przy istotnym pogorszeniu się sytuacji majątkowej zamawiającego, ale tylko ze skutkiem dla świadczeń, których w chwili doręczenia jeszcze nie wykonałeś (zd. 5).

Jakie zabezpieczenie jest dopuszczalne?

Obok ogólnych zabezpieczeń według §§ 232 i nast. BGB (na przykład Bürgschaft, czyli poręczenie lub gwarancja) zabezpieczenie może być także złożone w formie gwarancji lub innej obietnicy zapłaty instytucji kredytowej lub ubezpieczyciela kredytowego dopuszczonych w kraju (§ 650f ust. 2). Instytucja może zapłacić tylko w takim zakresie, w jakim zamawiający uznaje roszczenie o wynagrodzenie lub został skazany na zapłatę wyrokiem tymczasowo wykonalnym.

Kto ponosi koszty?

Musisz zwrócić zamawiającemu zwykłe koszty zabezpieczenia do najwyższej stawki 2 procent rocznie (§ 650f ust. 3). Nie dotyczy to sytuacji, gdy zabezpieczenie musi być utrzymane z powodu nieuzasadnionych zarzutów zamawiającego.

Wyznaczenie terminu i skutki prawne

Jeśli wykonawca bezskutecznie wyznaczył zamawiającemu odpowiedni termin na złożenie zabezpieczenia, może (§ 650f ust. 5):

1. odmówić świadczenia albo
2. wypowiedzieć umowę.

Jeśli wypowiadasz umowę, możesz żądać uzgodnionego wynagrodzenia, ale musisz sobie zaliczyć to, co wskutek rozwiązania umowy zaoszczędzisz na wydatkach albo co zarobisz innym wykorzystaniem swojej pracy lub co złośliwie zaniechasz zarobić. Domniemywa się, że przysługuje Ci wówczas 5 procent wynagrodzenia przypadającego na niewykonaną część.

Termin musi być odpowiedni. Zbyt krótkie terminy mogą wywołać spór sądowy. Udokumentuj wezwanie potwierdzeniem doręczenia.

Jak postępować

1. Wylicz niezapłacone wynagrodzenie: suma umowna, Nachträge (aneksy), zapłacone zaliczki.
2. Przygotuj pismo: odniesienie do umowy, kwota zabezpieczenia (łącznie z 10 procentami), rodzaj zabezpieczenia, termin.
3. Wyznacz termin i wskaż skutki prawne: odmowa świadczenia i wypowiedzenie.
4. Doręcz z potwierdzeniem doręczenia (Einwurf-Einschreiben, czyli list polecony wrzucany do skrzynki, posłaniec, potwierdzony e-mail zależnie od umowy).
5. Po upływie terminu: odmów świadczenia lub wypowiedz umowę. Nie przerywaj pracy bez terminu.
6. Rozlicz: starannie udokumentuj Aufmaß (obmiar) i rozliczenie wykonanych oraz zaoszczędzonych świadczeń.

Hipoteka zabezpieczająca jako alternatywa

Bauhandwerkersicherungshypothek (hipoteka zabezpieczająca rzemieślnika budowlanego) według § 650e BGB przysługuje Ci tylko wtedy, gdy nie uzyskałeś zabezpieczenia według § 650f (§ 650f ust. 4). Kto ma zabezpieczenie, jest wyłączony z hipoteki. Czy hipoteka ma sens w danym przypadku (na przykład gdy Twój zamawiający jest jednocześnie właścicielem), zleć sprawdzenie prawnikowi.

Typowe błędy

• Zbyt późne żądanie, gdy zamawiający jest już niewypłacalny.
• Brak wyznaczonego terminu, a mimo to przerwanie pracy.
• Przeoczenie umowy konsumenckiej o roboty budowlane. Wtedy roszczenie nie istnieje.
• Zabezpieczenie w złej wysokości, na przykład bez uwzględnienia zapłaconych kwot.
• Żądanie wyłącznie ustne. W sporze brakuje dowodu.

Najczęstsze pytania

Źródła i aktualność

• § 650f BGB – Bauhandwerkersicherung (sprawdzono na podstawie tekstu przepisu w bazie wiedzy BauWalker)
• § 650e BGB – hipoteka zabezpieczająca wykonawcy robót budowlanych (tylko odesłanie)
• Stan na: 19.10.2026. Orzecznictwa dotyczącego odpowiedniości terminów i skuteczności sformułowań poręczeń w konkretnym przypadku nie analizowano.
• Cytaty z przepisów podano w tłumaczeniu; rozstrzygające jest brzmienie niemieckie.