İnşaatta Gewährleistung: 4 mü, 5 yıl mı? VOB/B ve BGB karşılaştırması

Önce önemli bir not: Tek tip bir Gewährleistung yoktur

Gündelik hayatta sık sık “Gewährleistung 5 yıldır” denir. Bu yalnızca BGB eser sözleşmesinde, bir yapı (Bauwerk) için doğrudur (§ 634a Abs. 1 Nr. 2 BGB). VOB/B'ye göre yapılar için, sözleşmede bir süre kararlaştırılmamışsa 4 yıllık olağan süre geçerlidir (§ 13 Abs. 4 Nr. 1 VOB/B). Her iki kural da yalnızca kendi sözleşmesi çerçevesinde geçerlidir. Taraflar bir süre kararlaştırdıysa, anlaşma geçerli olduğu sürece o süre geçerlidir.

Sürelere genel bakış

Tesislere ilişkin istisna yalnızca başka bir şey kararlaştırılmamışsa ve iş sahibi bakımı yükleniciye devretmemeyi tercih etmişse geçerlidir.

Süre ne zaman başlar?

• VOB/B: Süre, işin tamamının Abnahme'si ile başlar. Yalnızca kendi içinde tamamlanmış kısımlarda kısmi Abnahme ile başlar (§ 13 Abs. 4 Nr. 3).
• BGB: Zamanaşımı Abnahme ile başlar (§ 634a Abs. 2).

Bu yüzden Abnahme tarihinin tutanakta yer alması çok önemlidir. Bkz. Abnahme.

Hileli gizleme

Yüklenici kusuru hileli olarak gizlediyse, haklar kısa sürede değil, genel zamanaşımı süresinde zamanaşımına uğrar. Yapılarda ise zamanaşımı 5 yıl dolmadan gerçekleşmez (§ 634a Abs. 3 BGB).

VOB/B'ye göre Mängelrüge

§ 13 Abs. 5 Nr. 1 VOB/B uyarınca yüklenici, zamanaşımı süresi içinde ortaya çıkan ve sözleşmeye aykırı işten kaynaklanan tüm kusurları, iş sahibi süre dolmadan yazılı olarak talep ederse kendi masrafıyla gidermek zorundadır.

Yazılı rügenin etkisi:

• Rüge edilen kusurların giderilmesi hakkı, talebin ulaştığı tarihten başlayarak 2 yılda zamanaşımına uğrar; ancak 4. fıkradaki olağan sürelerin veya kararlaştırılan sürenin dolmasından önce değil.
• Kusur giderme edimi kabul edildikten sonra bu edim için yeni bir 2 yıllık süre başlar; bu süre de olağan sürenin dolmasından önce bitmez.
• Yüklenici talebi makul bir süre içinde yerine getirmezse, iş sahibi kusurları yüklenicinin masrafıyla gidertebilir (Nr. 2).

İş sahibi, zamanaşımı süresi dolmadan kusurları yazılı olarak bildirmelidir. Yüklenici ise her bildirimi yazılı olarak onaylamalı ve bildirimin kendisine ulaştığı tarihi kaydetmelidir.

İş sahibinin kusur hâlindeki hakları

Bir kusur tespit edilirse iş sahibi (Besteller), § 634 BGB uyarınca şu haklara sahip olabilir:

1. Nacherfüllung (ifanın tamamlanması, kusurun düzeltilmesi) isteyebilir (§ 635),
2. kusuru kendisi giderip masrafların tazminini isteyebilir (§ 637),
3. sözleşmeden dönebilir veya bedelden indirim yapabilir (§§ 636, 323, 326 Abs. 5, § 638),
4. Zarar tazmini veya boşa giden masrafların tazminini isteyebilir (§§ 636, 280 ff., § 284).

VOB/B'ye göre: Giderme iş sahibi için katlanılamaz veya imkânsızsa ya da orantısız derecede yüksek bir masraf gerektiriyorsa ve yüklenici bu yüzden reddederse, iş sahibi bedelden indirim yapabilir (§ 13 Abs. 6 VOB/B, § 638 BGB).

Ödemede alıkoyma

İş sahibi bir kusurun giderilmesini isteyebiliyorsa, vade geldikten sonra bedelin makul bir kısmını alıkoyabilir. Bu kural olarak giderme masraflarının iki katıdır (§ 641 Abs. 3 BGB).

Bedenkenanmeldung ile sorumluluğun kalkması

Kusur; iş tanımından, iş sahibinin talimatlarından veya önceki işlerden kaynaklanıyorsa, yüklenici çekincelerini § 4 Abs. 3 VOB/B uyarınca zamanında bildirdiği takdirde bu kusurdan sorumlu tutulmaz (§ 13 Abs. 3 VOB/B). Bkz. Bedenkenanmeldung.

Sözleşmeye dayalı sapmalar

Uygulamada süre sıklıkla uzatılır (örneğin VOB/B sözleşmelerinde 5 yıla). Genel İşlem Koşullarındaki (AGB) bir hükmün geçerli olup olmadığı içerik denetimi sorusudur. VOB/B'nin bütün olarak kararlaştırılıp kararlaştırılmadığı sorusu da (ancak o zaman düzenlemesi ayrıca içerik denetimi olmadan geçerlidir) belirleyici olabilir. Bu tür soruları somut olayda kontrol ettirin.

Uygulama kuralları

• Abnahme tarihini kaydedin ve sürenin bitişini not edin (tampon payıyla).
• Mängelrüge yazılı ve ulaştığını kanıtlayabileceğiniz bir yolla.
• Teminatı (Bürgschaft) süreye göre ayarlayın. Bkz. Sicherheitseinbehalt ve Bürgschaft.
• Sözleşmeyi yapmadan önce kontrol edin: VOB/B kararlaştırılmış mı? Sözleşme maddesinde hangi zamanaşımı süresi yazıyor?

Sık sorulan sorular

Kaynaklar ve güncellik

• § 13 Abs. 1 bis 6 VOB/B – Kusur hakları (2016 sürümü, BauWalker bilgi tabanındaki kanun metniyle karşılaştırılarak doğrulandı)
• § 634 BGB – İş sahibinin kusurlarda hakları
• § 634a BGB – Kusur haklarının zamanaşımı
• § 641 Abs. 3 BGB – Alıkoyma
• Güncelleme tarihi: 19.10.2026. Genel İşlem Koşullarındaki farklı zamanaşımı hükümlerinin geçerliliğine ilişkin içtihat değerlendirilmedi.
• Kanun metinlerinden alıntılar çeviri olarak verilmiştir; esas olan Almanca metindir.