Faktura bez VAT: § 13b UStG przy robotach budowlanych

Co oznacza odwrotne obciążenie

Zwykle VAT jest należny od wykonującego świadczenie przedsiębiorcy: wykazuje go w fakturze i odprowadza do urzędu skarbowego. Przy § 13b UStG to się odwraca: podatek jest należny od odbiorcy świadczenia (Leistungsempfänger). On go odprowadza i zwykle może jednocześnie odliczyć jako podatek naliczony. Dla Ciebie jako wykonawcy (Auftragnehmer) oznacza to: faktura netto, bez osobnego wykazania podatku.

Jakich świadczeń to dotyczy?

§ 13b ust. 2 nr 4 UStG wymienia roboty budowlane, w tym dostawy dzieł i inne świadczenia związane z nieruchomościami, które służą wykonaniu, naprawie, utrzymaniu, zmianie lub usunięciu obiektów budowlanych, z wyjątkiem świadczeń projektowych i nadzorczych.

Za nieruchomości uznaje się także rzeczy, elementy wyposażenia i maszyny, które są zainstalowane na stałe w budynku lub obiekcie budowlanym i nie można ich przemieścić bez zniszczenia lub zmiany budynku.

Kto musi być dłużnikiem podatku?

Według § 13b ust. 5 zd. 2 UStG odbiorca świadczenia jest dłużnikiem podatku, jeśli jest przedsiębiorcą, który w sposób trwały wykonuje odpowiednie świadczenia. Przy tym nie ma znaczenia, czy wykorzystuje konkretne świadczenie do własnej roboty budowlanej.

Za dowód uznaje się: „Należy to zakładać, jeśli właściwy urząd skarbowy wydał mu zaświadczenie ważne w chwili wykonania obrotu, ograniczone czasowo do najwyżej trzech lat”. Jako wykonawca powinieneś przed wystawieniem faktury zażądać tego zaświadczenia od klienta i zapisać je w folderze projektu.

Według stanowiska administracji skarbowej przedsiębiorca wykonuje roboty budowlane w sposób trwały co najmniej wtedy, gdy stanowią one co najmniej 10 procent jego obrotów osiąganych na całym świecie (Abschnitt 13b.3 UStAE, zarządzenie stosujące do ustawy o VAT). Kto ma od urzędu skarbowego takie zaświadczenie (wzór USt 1 TG), jest według tego stanowiska dłużnikiem podatku jako odbiorca świadczenia także wtedy, gdy nie przedłoży go wykonującemu świadczenie. Rozstrzygające jest aktualne zarządzenie; szczegóły wyjaśnij z doradcą podatkowym.

Co musi zawierać faktura

Jeśli przedsiębiorca wykonuje świadczenie według § 13b ust. 2, w którym odbiorca jest dłużnikiem podatku, jest według § 14a ust. 5 UStG zobowiązany wystawić fakturę z adnotacją „Steuerschuldnerschaft des Leistungsempfängers”. Osobne wykazanie podatku (§ 14 ust. 4 zd. 1 nr 8 UStG) odpada.

Poza tym obowiązują ogólne dane obowiązkowe: imiona i nazwiska oraz adresy, numer podatkowy lub USt-IdNr. (numer VAT UE), okres świadczenia, wynagrodzenie, numer faktury i data.

Kiedy powstaje podatek, reguluje § 13b ust. 2: z wystawieniem faktury, najpóźniej z upływem miesiąca kalendarzowego następującego po wykonaniu świadczenia. Dotyczy to według ust. 4 także wynagrodzeń częściowych pobranych przed wykonaniem (płatności zaliczkowych).

Gdy obie strony się mylą

§ 13b ust. 5 UStG zawiera regułę ochronną: jeśli odbiorca świadczenia i wykonujący świadczenie przedsiębiorca w sytuacjach wątpliwych zgodnie przyjęli, że warunki są spełnione, choć według rodzaju obrotów obiektywnie tak nie było, odbiorca świadczenia mimo to uznawany jest za dłużnika podatku, o ile nie powstają przez to ubytki podatkowe. To nie jest zachęta do zgadywania: kto zna warunki, musi je sprawdzić.

Jak § 13b wpływa na potrącenie i Bauabzugsteuer

• Sicherheitseinbehalt: Przy fakturach bez VAT według § 13b VAT przy obliczaniu potrącenia nie jest uwzględniany (§ 17 ust. 6 nr 1 VOB/B). Zob. Sicherheitseinbehalt i Bürgschaft.
• Bauabzugsteuer: obowiązuje dodatkowo i niezależnie, jeśli warunki są spełnione. Zob. Bauabzugsteuer.

Typowe błędy

• Faktura bez VAT dla klienta prywatnego lub przedsiębiorcy bez własnych robót budowlanych.
• Brak dowodu: brakuje zaświadczenia klienta, założenie jest niepoparte.
• Zapomniana adnotacja: brakuje „Steuerschuldnerschaft des Leistungsempfängers”.
• Faktura mieszana: roboty budowlane i dostawa w jednej fakturze bez wyraźnego rozdzielenia.
• Abschlagsrechnung (faktura częściowa) jeszcze z VAT, Schlussrechnung bez.

Najczęstsze pytania

Źródła i aktualność

• § 13b UStG – odbiorca świadczenia jako dłużnik podatku (sprawdzono na podstawie tekstu przepisu w bazie wiedzy BauWalker)
• § 14a ust. 5 UStG – dodatkowe obowiązki przy wystawianiu faktur
• § 17 ust. 6 nr 1 VOB/B – zabezpieczenie
• § 14c UStG – nieprawidłowe lub nieuprawnione wykazanie podatku (sprawdzono na podstawie tekstu przepisu w bazie wiedzy BauWalker)
• Abschnitt 13b.3 UStAE (próg 10 procent obrotów osiąganych na całym świecie, skutek wiążący zaświadczenia): podano według opublikowanych fragmentów, nie sprawdzono w aktualnym brzmieniu. Deweloperzy (Bauträger) to sporny przypadek szczególny (orzecznictwo BFH odbiega od stanowiska administracji) i nie są tu omawiani.
• Stan na: 19.10.2026. Podatkowo wiążąca jest tylko porada w konkretnym przypadku.
• Cytaty z przepisów podano w tłumaczeniu; rozstrzygające jest brzmienie niemieckie.